3–6 aya İT? "Andersen"də deyirlər: bəli, amma asan olmayacaq (həm də ingilis dilində)
Əksər şirkətlərdə təcrübəçi (stajor) – illərlə "korporativ mədəniyyəti mənimsəyən" və bəzən kofe gətirən şəxsdir. "Andersen"də isə təcrübə proqramı fərqli qurulub: deylilər (gündəlik görüşlər), one-to-one (təkbətək) görüşlər, həftəlik bilik yoxlamaları, səriştələr matrisi və reallığa maksimum yaxın olan tədris layihələri. Artıq yarım ildən sonra dünənki yeni başlayan real layihə ilə məşğul ola bilər. Şirkət daxilində bunu traineeship adlandırırlar — çünki bu yanaşma adi tədris kurslarından daha çox idman hazırlığına bənzəyir.
Biz "Andersen" komandasının nümayəndəsi, traineeship proqramları və təcrübəçilərin təliminə cavabdeh olan Aparıcı Təcrübəçi Təhsili Koordinatoru (Lead Trainee Education Coordinator) Yana Priezzhix ilə danışdıq və əsas məsələləri analiz etdik: namizədlər necə seçilir, nə üçün ingilis dili ilk filtrdir, proqram nə qədər davam edir və offer (iş təklifi) almaq şansları nə qədərdir. Əgər siz maksimum səy göstərməyə və həyatınızı köklü şəkildə dəyişməyə ciddi qərar vermisinizsə, görünür ki, bu sizin şansınızdır.
Sizin təcrübə proqramınızın əsas məqsədi nədədir?
O, "Andersen"in biznes modelinin əsasını təşkil edir və 11 ildən çoxdur ki, fəaliyyət göstərir. Biz insanları sadəcə təcrübəçi olmağa deyil, tərtibatçıların (developerlər), analitiklərin, testçilərin (QA) və digər rolların daxil olduğu bir komanda kimi işləməyə öyrədirik. Təcrübəçilərin deyliləri, vikliləri (həftəlik görüşlər), one-to-one görüşləri və checkpointləri (nəzarət nöqtələri) olur. Hər həftə final yoxlamaları keçirilir: nələri mənimsəyib, nələri çatdıra bilməyib, nələri inkişaf etdirməlidir.
Eyni zamanda, təlim üç sütun üzərində dayanır: nəzəriyyə, təcrübə və layihələrdə işin necə qurulduğunu anlamaq.
Nəzəriyyə — platformadakı böyük mühazirə bazasına girişdir; əslində, sizə hər mərhələdə hər rol və mövzu üzrə strukturlaşdırılmış kontent verilir. Təcrübə — real layihədəki komandada olduğu kimi eyni qaydada işləməli olduğunuz tapşırıqlar və tədris layihələridir: müzakirə etmək, razılığa gəlmək, işin bir hissəsini öz üzərinə götürmək, nəticəni təqdim etmək.
Təlim prosesində sən tədricən "səriştələr matrisini" – sadə dildə desək, bacarıq və səviyyələr cədvəlini doldurursan. Bu zaman sənin texlidin (tech lead) və layihə menecerin inkişafını qeyd edir, feedback (rəy) verir və zəif cəhətləri aradan qaldırmağa kömək edir. Təcrübəçi üçün bu bir naviqator kimidir: hazırda harada olduğun, nəyin çatışmadığı və növbəti addımda nə edəcəyin aydındır.
Proqramlar üzrə kimləri hazırlayırsınız və bu nə qədər vaxt aparır?
Təcrübə proqramı, istiqamətdən asılı olaraq, 4 aydan 6 aya qədər davam edir. Format eynidir: texlidlərin iştirakı və müntəzəm yoxlamalarla konkret bir rol üçün intensiv hazırlıq.
"Andersen"də traineeship istiqamətləri bir neçə böyük bloka bölünür (tam siyahı proqramın səhifəsində mövcuddur https://people.andersenlab.com/trainee):
Development and programming: Java, JavaScript, .NET, PHP, Go, Android, iOS, Python
Testing and analysis: QA, AQA, System Analysis, Business Analysis
Design and creativity: UX/UI Design, Graphic Design
Management and project coordination: General Management, Project Management, Lead Generation
Laboratoriyada dərsləri kimlər keçir?
Təkcə müəllimlər deyil, həm də şirkət daxilindəki güclü praktik mütəxəssislər. Məsələn, analitiklər qrupunun rəhbəri Vitali Bırçenko mütəzəm olaraq görüşlər keçirir: peşə və layihə işi üzrə təcrübəsini bölüşür. Təcrübəçilər mürəkkəb layihələr (tibb, fintex və s.) yaratmış insanlarla ünsiyyət qururlar — bu, proqramın vacib hissəsidir.
Burada mühüm bir təsir var: sən "dərslikdəki kimi necə doğrudur" qaydasını deyil, bunun canlı tapşırıqlarda necə işlədiyini eşidirsən. Sifarişçi giriş məlumatlarını harada dəyişir, tələbləri harada dəqiqləşdirmək lazımdır, sənədi "ideal şəkildə tərtib etmək" yox, fikri düzgün çatdırmaq harada vacibdir.
Texniki bacarıqlardan (hard skills) başqa nələri yoxlayırsınız?
Soft-skills (yumşaq bacarıqlar) və insanın özünü necə təqdim etməsini. Ayrı bir modul var: kütləvi çıxış və özünü təqdimetmə — və bu, mütləq ingilis dilində olmalıdır. Biz əsasən xarici sifarişçilərlə işləyirik və təcrübəçilər ünsiyyət qurmağı bacarmalıdırlar.
Buna görə də ingilis dili — ilk filtrdir. Tələblər belədir: testçilər və developerlər — minimum B1, analitiklər — minimum B2. Əgər şəxs hər cəhətdən yaxşıdırsa, amma ingilis dili zəifdirsə — bəli, biz daha çox əvvəlcə dili inkişaf etdirməyi, sonra isə proqrama qoşulmağı məsləhət görəcəyik. Əks halda, insan enerjisini peşəyə deyil, kommunikasiyada sağ qalmaq cəhdinə xərcləyəcək.
Təcrübəçilər təlimdən başqa nəsə əldə edirlərmi?
Bəli. Onların daxili kurslara, İT-icma mitaplarına (görüşlərinə), imtiyazlar portalına (benefitlər), ingilis dili dərslərinə və şirkət daxilindəki bir çox proqramlara çıxışı var. Üstəlik — texlidlərlə daimi iş. Bu, "linklər siyahısını götür, sənə uğurlar" hekayəsi deyil, "tapşırıq — rəy — düzəliş — növbəti addım" zənciridir.
Təlimin effektivliyini anlamaq vacibdir. Statistika ilə bölüşə bilərsənmi?
Bəli. Keçən il bizə (bütün ölkələr üzrə) 72 000 müraciət daxil olub. Çoxmərhələli müsahibələrin yekununda 950 namizəd qəbul edildi. Laboratoriyanı bitirdikdən sonra təxminən 400 nəfər kommersiya layihələrinə keçdi. Qalanları isə, bəziləri hələ də prosesdədir (trek fərdidir).
Doğru başa düşürəm ki, təcrübəni uğurla başa vuran namizəd, demək olar ki, mütləq şəkildə iş əldə edir?
Əgər təcrübə müddətində namizəd meyarlara əməl edibsə, həftəlik yoxlamaları keçibsə, yumşaq bacarıqlarla bağlı (intizam, davamiyyət, prosesə cəlbolunma) problemi yoxdursa və s., o zaman göstərici təxminən 70%-dir. Əgər nəticələr doğrudan da yüksəkdirsə, şans 100%-ə yaxındır (nadir istisnalar olmaqla).
Sadə dildə desək: əgər sən həqiqətən də tempə ayaq uydurur və nəticə göstərirsənsə, sistem səni "tədrisdə saxlamaqdan" daha çox layihəyə "itələyir".
Bəs texniki tərəfdən zəifdirsə, amma potensialı varsa?
O zaman "təcrübəöncəsi" (pre-internship) variantı mümkündür: nəzəri bazanı toplamaq üçün 1-2 aylıq kurslar. Seçim mərhələlərindən sonra namizədə testlər üzrə rəy verilir və ona materiallar göndərilə bilər: nələri inkişaf etdirmək lazımdır və nə vaxt yenidən sınamaq olar — bir ay, iki ay sonra və ya kurslardan sonra. Yəni "keçmədin" çox vaxt "budur boşluq, onu belə doldurmaq olar, yenidən gəl" mənasını verir.
Narahat (hamının verdiyi) suallar
"Pul verib" yalnız diplom xatirinə proqramda sadəcə iştirak etmək ("oturmaq") olarmı?
Xeyr. Bu, "vebinarlarda oturdu — kağız aldı" formatı deyil. Proqramın məntiqi — yüklənmə və nəticənin müntəzəm yoxlanılmasıdır: testlər, sınaqlar, gündəlik iş, yumşaq bacarıqlar. Sadəcə "oturmaq" alınmayacaq. Burada ya sən doğrudan da peşəyə sürətli və keyfiyyətli şəkildə daxil olmaq istəyirsən, ya da aydın olacaq ki, hələ tezdir.
Düzdür ki, oxumaq çətin olacaq?
Bəli. Çoxlu təcrübə, ev tapşırığı var və rejim iş rejiminə maksimum yaxındır. Bundan əlavə, paralel olaraq ikinci bir texnologiyanı (istiqaməti) öyrənmək imkanı var. Bu elə bir intensivdir ki, burada sən "yoxlamırsan", həqiqətən də gərgin işləyirsən.
Bəs mən ümumiyyətlə "sıfıramsa"?
Əgər söhbət Laboratoriyadan gedirsə, bu, sıfırdan başlayanlar üçün kurs deyil, burada biz kommersiya layihəsində işləməyə hazırlayırıq. Laboratoriyaya girməzdən əvvəl nəzəriyyəni nə qədər çox öyrənsəniz, təcrübəni uğurla başa vurmaq şansınız bir o qədər çox olar. "Sıfırdan gəldi" — nadir haldır. Adətən insanlar əvvəlcə haradasa özlərini sınayırlar, sonra isə inkişafı sürətləndirmək üçün gəlirlər.
Giriş testindən kəsilsəm nə olacaq?
Tez-tez zəif yerləri inkişaf etdirmək və yenidən cəhd etmək üçün konkret rəy və materiallar verilir — və ya əvvəlcə kurslar (1-2 ay) keçmək, sonra isə proqrama qayıtmaq təklif olunur.
